Bevorderen van data gedreven onderzoek in health en life sciences en van Open Science

Passend bij haar brede nationale rol en actieve betrokkenheid in het Nederlandse life sciences veld, coördineert Health-RI met steun van NWO het landelijke Thematisch Digital Competence Centre for Life Sciences & Health (TDCC-LSH). Het TDCC-LSH programma draagt op verschillende manieren bij aan het versterken van digitale competenties binnen het Nederlandse academische onderzoeksveld.  

TDCC-LSH

De missie van TDCC-LSH is het bevorderen van data-gedreven gezondheids- en levenswetenschappelijk onderzoek door het harmoniseren van datastewardship, het verbeteren van de interoperabiliteit van digitale oplossingen en het ontwikkelen van de digitale vaardigheden van onderzoekers en data professionals.  

Voortbouwend op de basis die vanaf 2022 werd gelegd, ging het TDCC-LSH programma in 2025 een nieuwe fase in met de lancering van acht TDCC-LSH-projecten, de uitbreiding van het expert netwerk en de verdieping van de samenwerking met belangrijke nationale en internationale stakeholders. De acht TDCC-LSH-projecten (https://tdcc.nl/projects/tdcc-lsh-project-initiatives/), gefinancierd door NWO, worden geleid door experts uit het academische veld en richten zich direct op de prioriteiten uit de TDCC-LSH-roadmap. Voorbeelden van belangrijke thema’s die in deze projecten worden geadresseerd zijn: 1] harmonisatie van metadatagebruik, 2] FAIR-by-design workflows, 3] interoperabiliteit van onderzoeksplatformen en 4] de ontwikkeling van open trainingsmaterialen om de nationale expertise op het gebied van data stewardship te versterken.  

Een van de projecten is het FAIR LSH-fellowship-project, waarin het eerste cohort van 16 fellows van universiteiten en UMC’s onlangs van start is gegaan. De fellows zijn voorgedragen door hun organisatie en vormen een eerste cluster van FAIR-experts die gericht worden gecoacht door data-experts uit grootschalige wetenschappelijke onderzoeksinfrastructuren (GWI’s) uit het health en life sciences veld. Fellows werken samen aan praktische oplossingen op het vlak van data-gedreven health en life sciences onderzoek. Ondertussen versterken de fellows hun kennis helpen ze mee aan oplossingen om de implementatie en adoptie van FAIR oplossingen binnen de LSH-gemeenschap te versnellen.   

Een tweede pijler van TDCC-LSH wordt gevormd door netwerk- en community activiteiten. Het TDCC-LSH-team is zeer actief in het (mede-)organiseren van evenementen, die een uitstekende gelegenheid bieden voor het delen van expertise en best practices tussen stakeholders. Zo organiseerde TDCC-LSH bijvoorbeeld LSH-specifieke bijeenkomsten van de Data Stewards Interest Group (DSIG), die ook wordt voorgezeten door TDCC-LSH/Health-RI en al sinds 2017 data stewards vanuit alle onderzoeksdomeinen in Nederland bij elkaar brengt. We leggen ook verbindingen tussen Nederlandse initiatieven en internationale ontwikkelingen. 

Vooruitkijkend naar 2026 gaat TDCC-LSH een fase in waarin de eerste projectresultaten zichtbaar zullen worden. Interoperabele tools, gedeelde richtlijnen en nieuw trainingsmateriaal komen beschikbaar voor onderzoekers en dataprofessionals in het hele land. Daarnaast komt er in 2026 een nieuwe financierings-call voor community-geleide projecten, wat zal leiden tot een uitbreiding van de projectportfolio van TDCC-LSH.   

Een van de ambities van het TDCC-LSH is het versterken van de capaciteit en expertise op het gebied van data- en AI-gedreven onderzoek. In dat kader ondersteunt TDCC LSH onder andere de BioSB Research school. 

BioSB Research school

BioSB is de nationale gemeenschap voor onderzoek op het gebied van bioinformatica en systeembiologie. BioSB heeft als doel om deze onderzoeksgemeenschap te faciliteren bij het uitwisselen van kennis en nieuwe methoden, bijvoorbeeld op het gebied van AI voor life sciences, en het onder de aandacht brengen van opkomende onderzoeksgebieden en technologieën. Ook beoogt BioSB de samenwerking tussen bedrijfsleven en de academische wereld te stimuleren. Om deze doelstellingen te bereiken organiseert BioSB jaarlijks diverse events waaronder cursussen en een jaarlijkse conferentie. In 2025 hebben maar liefst 97 studenten kunnen deelnemen aan het ambitieuze BioSB cursus programma en kon het jaarlijkse congres in mei 2025 zich verheugen op ruim 320 deelnemers, van studenten en jonge onderzoekers tot ervaren onderzoekers verbonden aan (overwegend) Nederlands universiteiten. Ook was het bedrijfsleven goed vertegenwoordigd, zowel in aantal als in programma onderdelen als een banenmarkt en een sessie ‘Industrial challenges awaiting academic solutions’. 

Benelux Metabolomics Centre

Sinds 2023 werken het Netherlands Metabolomics Centre (NMC) en Health-RI samen in een meerjarige strategische samenwerking, gericht op betere afstemming van data-gedreven metabolomicsonderzoek in Nederland. De toetreding van nieuwe partners uit België en Luxemburg, die de samenwerking binnen de Benelux-metabolomicsgemeenschap versterken en vergemakkelijken, heeft in 2025 geleid tot een naamsverandering, waarbij NMC nu opereert als Benelux Metabolomics Centre. Vanuit deze verbrede Benelux-metabolomics samenwerking is een duidelijke verbinding gelegd met dit hechte netwerk van metabolomicsfaciliteiten. De samenwerking met Health-RI is erop gericht de digitale competenties binnen het gezondheids- en levenswetenschappendomein te versterken, hier specifiek binnen de publiek-private metabolomicsgemeenschap, zowel bij datahouders als datagebruikers. BMC biedt Health-RI een directe link met alle belangrijke laboratoria op het gebied van Metabolomics onderzoek in Nederland, Belgie en Luxemburg.  

In 2025 ging ook het tweejarige TDCC-LSH challenge project “FAIRify your metabolomics data” van start, geïnitieerd door BMC-partners. FAIRify richt zich op herbruikbare metabolomicsdata en gestandaardiseerde workflows. Het project richt zich op herbruikbare metabolomicsdata en gestandaardiseerde workflows en zal de samenwerking tussen Health-RI en BMC, via de metabolomicsfaciliteiten, verder intensiveren.  

In 2025 organiseerde en ondersteunde BMC samen met Health-RI een breed scala aan activiteiten die bijdroegen aan kennisdeling, netwerkvorming en de verdere ontwikkeling van het metabolomics-veld in de Benelux en daarbuiten. Samengevat zijn in dit kader in 2025 diverse publiek-private netwerk- en kennis-events georganiseerd, met een focus op (data-gedreven) metabolomics. De actieve deelname van BMC-board leden en partners aan de ELIXIR-Metabolomics community versterkt de aansluiting van BMC en Health-RI op internationaal metabolomicsgebied. Dit zal in 2026 gecontinueerd en uitgebouwd worden.    

Meer informatie over het Benelux Metabolomics Centre en komende evenementen is te vinden op de BMC-website.  

RDNL 

Bouwen aan nationale capaciteit voor research data professionals  

Health-RI is partner in het samenwerkingsverband RDNL (Research Data NL), naast SURF, DANS en 4TU.Researchdata. In opdracht van Open Science NL (OSNL), onderdeel van NWO, werkt Health-RI sinds begin 2025 met de RDNL partners aan een landelijk training- en community-platform voor research data professionals. Met input van de brede gemeenschap van research data professionals (met name data stewards) wordt een duurzame infrastructuur voor training en kennisuitwisseling opgezet. Het doel van het vierjarige project (2025-2028) is het versterken van de beroepsgroep van data professionals binnen het veld van academische partijen, als basisvoorwaarde voor uitwisseling van onderzoeksgegevens tussen onderzoekers van verschillende organisaties en disciplines. RDNL hoopt zo bij te dragen aan de transitie naar Open Science.  

In 2025 is een nationaal curriculum en competency framework voor datastewards opgeleverd. Op vele bijeenkomsten en in overleggen zijn data professionals, hun werkgevers, beleidsmakers en trainingaanbieders geraadpleegd. Hiermee is de basis gelegd voor een breed trainingprogramma met leerpaden en badges dat in 2026 verder vorm zal krijgen. Ook is de samenwerking opgestart met relevante netwerken en instituties om ervoor te zorgen dat het platform het gehele onderzoekslandschap bedient.  

Daarnaast zijn in 2025 de reguliere nationale RDNL cursussen georganiseerd: Essentials for Data Support (basiscursus Research Data Management) en GDPR 4 Data Support (basiscursus omgaan met de Algemene Verordening Gegevensbescherming in wetenschappelijk onderzoek).  

In 2026 zal het huidige aanbod aan cursussen worden doorontwikkeld, een train-the-trainer cursus worden opgezet, en het platform verder worden uitgebouwd, onder andere om de relevante netwerken zichtbaar te maken en bezoekers een overzichtelijk trainingsaanbod te kunnen bieden.  

Ook de netwerkactiviteiten worden uitgebreid om samen met alle partners te werken aan een breed gedragen platform en een duurzaam model voor de toekomst.  

Link naar RDNL website: https://researchdata.nl/en/home/ 

Ga terug naar het jaarbeeld overzicht!