Van beginner tot data steward: inzichten uit een workshop

Health-RI werkt binnen het Nationaal Groeifonds project aan de realisatie van deze human capital onder andere door het opleiden van data stewards. Maar ook met onze deelname binnen het HDAB-NL programma werken we aan een sterk trainingsportfolio.  En in het door NWO gefinancierde programma van de Thematic Digital Compentence Centers werken we aan het versterken van digitale competenties in het brede onderzoeksdomein van Life Sciences & Health (TDCC-LSH). Al deze tools en trainingen brengen we het nationaal Health-RI portaal en in de Health-RI Academy samen om datagebruikers en datahouders te ondersteunen in hun user en data journey.

Ook organiseren we jaarlijks een cursus voor beginnende data stewards binnen het gezondheidsdomein die werken aan het FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) maken van gezondheidsdata voor onderzoek, beleid of innnovatie. Hierin komen de meest recente inzichten in het FAIR maken van data in het gezondheidsdomein aan bod: de Health-RI FAIR Data stewards basics cursus.    

Lees hieronder enkele lessons learnt van de laatste editie van deze cursus!

Door Maria Vivas Romero, Mirjam Brullemans-Spansier, Fieke Schoots  

In juni 2024 vond een tweede ronde plaats van Health-RI’s cursus voor beginnende data stewards. Deze werd georganiseerd door drie leden van de FAIR Training en Capacity building taakgroep, een samenwerking van Health-RI knooppunten en hub. Een eerste pilotronde van de cursus vond plaats in 2023. Data steward is een relatief nieuwe functie binnen academische ziekenhuizen, maar wel een cruciale om ervoor te zorgen dat onderzoeksgegevens op een verantwoorde en efficiënte manier hergebruikt kunnen worden. De cursus bestond uit drie dagen met lezingen door experts, demo's en praktische oefeningen. In de workshop behandelden we onderwerpen zoals tools om onderzoekers te begeleiden in RDM praktijken en FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable), en voorbeelden van hoe data momenteel FAIR wordt gemaakt in de (gezondheids) levenswetenschappen. De workshop werd bijgewoond door 11 deelnemers van verschillende universiteiten en medische ziekenhuizen in Nederland.  

Deze blogpost is geschreven vanuit het oogpunt van ons als organisatoren / trainers die ook data stewards zijn of deze rol in het verleden hebben vervuld. De blogpost wil de ervaringen van de deelnemers aan de data stewards cursus verkennen en waardevolle inzichten bieden voor zowel aspirant- als bestaande data stewards, en voor degenen die trainingen moeten ontwerpen voor deze doelgroep. We putten uit de algemene evaluatie van de cursus en interviews die Maria had met twee deelnemers. We hopen dat dit als inspiratie kan dienen voor nieuwe en bestaande collega's.  

Hun pad vinden

Nieuwe data stewards hebben verschillende paden bewandeld, zowel professioneel als persoonlijk, één van de aspecten waar Maria het meest van geniet in haar huidige rol als data stewardscoördinator. In die zin belichten de geïnterviewden twee verschillende carrièrepaden naar data stewardship. Daniela, een apotheker met een onderzoeksachtergrond, zocht een ondersteunende rol in onderzoek. Livia, met een achtergrond in psychologie, maakte de overstap van onderzoeksassistent naar data steward toen daar behoefte aan was op haar afdeling. Dit laat de verschillende wegen zien die individuen kunnen bewandelen in de richting van data stewardship. Beiden waren vanwege hun achtergrond gemotiveerd om de workshop bij te wonen.  

Op zoek naar kennis

Maria: “Ik denk dat wat de geïnterviewden gemeen hebben, maar wat we ook zien in de evaluaties van de cursus, is dat niemand nog echt zeker weet wat data stewardship inhoudt. Zelf had ik aan het begin van mijn carrière als data steward ook veel geruststelling nodig dat de manier waarop ik onderzoekers begeleidde de juiste was”.  Ook beide deelnemers waren gemotiveerd om hun kennis en best practices te versterken. Daniela zocht naar een breder begrip van de FAIR-dataprincipes, terwijl Livia haar bestaande praktijken wilde toetsen en wilde onderzoeken hoe anderen datamanagement benaderden. Dit benadrukt de waarde van de workshop voor het bevorderen van samenwerking en kennisuitwisseling binnen de gemeenschap voor data stewardship. 

De workshop voldeed aan de verwachtingen van de deelnemers. Daniela vond de FAIR-dataconcepten, vooral de “FAIR-metrolijn”, bijzonder waardevol. Livia waardeerde de bevestiging van haar bestaande praktijken en kreeg inzicht in de ervaringen van andere data stewards. Dit onderstreept dat de workshop praktische hulpmiddelen biedt en en en een gemeenschapsgevoel te bevorderen. Uit de evaluatie leerden we dat deelnemers vooral genoten van de praktische, hands-on activiteiten, zoals het metadataspel, en de voorbeelden van FAIR-implementatie in de praktijk. 

Ruimte voor verbetering

De eerst geïnterviewde Data Steward stelde voor om de workshop uit te breiden tot een serie sessies om meer tijd te bieden om de informatie op te nemen. Data Steward 2 vond dat de opdrachten vergezeld zouden kunnen gaan van antwoordsleutels of voorbeelden om inzicht te geven in de “ideale” antwoorden. Dit geeft aan dat de cursusindeling en het materiaal aangepast kan worden om meer duidelijkheid te geven en in te spelen op individuele leerstijlen. En het bevestigt de bevindingen van de algemene evaluatie dat het afhangt van hun expertise en taken welke onderwerpen data stewards het meest waarderen. 

Netwerkmogelijkheden

Tot slot faciliteerde de workshop zoals verwacht het netwerken tussen data stewards met verschillende achtergronden. Daniela vond het leuk om data stewards met en zonder onderzoeksachtergrond te ontmoeten. Livia kwam in contact met collega's van andere afdelingen binnen het Radboudumc. Dit benadrukt de waarde van de workshop voor het bevorderen van samenwerking en kennisuitwisseling binnen de data stewardship community. 

Over het geheel genomen bood de workshop waardevolle kennis en netwerkmogelijkheden voor beide geïnterviewde data stewards. De feedback suggereert dat het verder verfijnen van het workshopformat en de materialen de leerervaring voor toekomstige deelnemers zou kunnen verbeteren. 

Als organisatoren zijn we door onze gesprekken met de deelnemers nog meer overtuigd van de noodzaak van een dergelijke training, om de vaardigheden van data stewards te verbeteren, maar ook om hun zichtbaarheid en de erkenning voor hun werk te vergroten en het netwerk uit te bouwen.  

In deze context is het ook interessant om de uitspraak te lezen van een andere deelnemer aan de cursus, Firdaws, in een interview voor de 'spotlight on data stewards' serie: “Het vakgebied zou meer bekendheid als carrièremogelijkheid kunnen gebruiken. Het komt zelden voor dat mensen bewust voor dit carrièrepad kiezen; veel mensen ontdekken het tijdens hun carrière of komen er per toeval in terecht. Het zou nuttig zijn als het vakgebied beter zichtbaar zou zijn als carrièreoptie”. 

Trainingsexperts van de Health-RI hub en nodes komen elke maand bij elkaar om inzichten te delen en samen te werken aan het versterken van FAIR data stewardship. Wij geloven dat data stewards cruciaal zijn voor de missie van Health-RI: Betere gezondheid voor burgers en patiënten door hergebruik van health & life sciences data met een geïntegreerde data-infrastructuur om datagedreven onderzoek, innovatie en beleid mogelijk te maken.  

Dank aan alle deelnemers, sprekers en collega's die de workshop tot een succes hebben gemaakt. Een volledig programma met de namen van alle sprekers is gepubliceerd in Zenodo.