Nationale initiatieven voor een gezondheidsdata-infrastructuur uit Duitsland, Zwitserland en Nederland ontmoeten elkaar in Berlijn, juni 2023

Vertegenwoordigd waren de Duitse Medizininformatik-Initiative (MII), het Zwitserse initiatief SPHN (Swiss Personalized Health Network) en Health-RI (Health Research Infrastructure) uit Nederland. Tijdens een avondevenement met deelname van de Europese Commissie werd er gediscussieerd over de uitdagingen en perspectieven van een gezamenlijke European Health Data Space (EHDS).

EHDS

De EHDS biedt grote kansen voor zorg en onderzoek. Uitwisselen en beschikbaar stellen van gezondheidsgegevens binnen Europa legt de basis voor verbeterde gezondheidszorg en maakt het hergebruik van gezondheidsdata voor onderzoek mogelijk. Om succesvol te kunnen voldoen aan de eisen van een digitale gezondheids- en onderzoeksomgeving is de ontwikkeling van een gemeenschappelijke gezondheidsdata-architectuur en digitale strategie noodzakelijk.

In het kader van EHDS is het belangrijker dan ooit dat zorg en onderzoek sterker met elkaar verbonden worden. MII, SPHN en Health-RI hebben in Duitsland, Zwitserland en Nederland de basis gelegd voor een gezondheidsdata-infrastructuur en daarmee relevante voorbereidingen getroffen voor EHDS, maar staan nog voor vele uitdagingen. Tijdens het openbare avondevenement van de workshop sprak Licínio Kustra Mano, adviseur voor EHDS bij de Europese Commissie, DG SANTE, over de planning voor het wettelijk kader van EHDS. Hij presenteerde ook de verantwoordelijkheden van dataholders, de verwachte voordelen vanuit het perspectief van gebruikers en maatregelen voor gegevenskwaliteit. Vertegenwoordigers van MII, SPHN en Health-RI bespraken tijdens verschillende workshop-sessies de huidige stand van zaken met betrekking tot de infrastructuurontwikkeling in de drie landen en bespraken overeenkomsten en verschillen.

Onderwerpen zoals toestemming (consent), interoperabiliteit, gegevensuitwisseling (data sharing), juridische kaders, financiering en duurzaamheid kwamen aan bod. “Voor een duurzame werking van een gezondheidsdata-infrastructuur zijn een goede governance-structuur, solide financiering en een wettelijk kader en verantwoordelijke organisatie essentiële voorwaarden’’, aldus Dr. Thomas Geiger, directeur van SPHN. Dr. Katrin Crameri,  directeur van SPHN, presenteerde het Zwitserse initiatief en legde uit hoe Zwitserland, als niet-EU-lidstaat ook kan bijdragen aan EHDS.

SPHN volgt een gedecentraliseerde aanpak en investeert in gegevenskwaliteit en interoperabiliteit waar gezondheidsdata wordt verzameld of geproduceerd, met als doel deze verantwoord en efficiënt beschikbaar te stellen voor secundair gebruik. Jan-Willem Boiten, projectleider architectuur bij Health-RI, gaf een overzicht van het project in Nederland. Samenwerking met Europese partners is van groot belang voor verdere ontwikkeling van de infrastructuur.

Sebastian C. Semler, directeur van TMF en coördinator van MII, benadrukte de noodzaak van een uniek nummer ("identifier") voor het koppelen van gegevens binnen de federatief gedecentraliseerde gegevensinfrastructuur.

Duitsland, Zwitserland en Nederland bevinden zich op een vergelijkbaar pad naar EHDS II voor het secundair gebruik van gezondheidsdata voor onderzoek en innovatie. Dit is zeer bemoedigend voor de uitdagingen die voor ons liggen en biedt kansen voor intensievere samenwerking.

Het doel van de Medizininformatik-Initiative (MII) is om routinematige patiëntenzorggegevens in heel Duitsland digitaal met elkaar te verbinden en beschikbaar te stellen voor medisch onderzoek, om ziekten in de toekomst sneller en effectiever te kunnen behandelen. Hiervoor werken alle instellingen voor universitaire geneeskunde in Duitsland samen met andere onderzoeksinstellingen, bedrijven, zorgverzekeraars en patiëntvertegenwoordigers in de vier consortia DIFUTURE, HiGHmed, MIRACUM en SMITH.

Privacybescherming en gegevensbeveiliging hebben hierbij de hoogste prioriteit. Het Duitse Federale Ministerie van Onderwijs en Onderzoek (BMBF) financiert MII tot en met 2026 met in totaal meer dan 400 miljoen euro.

SPHN: Het Swiss Personalized Health Network is een nationaal initiatief onder leiding van de Schweizerische Akademie für Medizinische Wissenschaften (SAMW). In samenwerking met het SIB Schweizerisches Institut für Bioinformatik draagt het bij aan de ontwikkeling, implementatie en validatie van gecoördineerde gegevensinfrastructuur om gezondheid gerelateerde gegevens bruikbaar te maken voor onderzoek. Om gezondheidsgegevens interoperabel en toegankelijk te maken voor onderzoek, verenigt SPHN alle besluitvormers van belangrijke instellingen op het gebied van kliniek, onderzoek en onderzoek fondsen.

Health-RI: Health-RI is het nationale Nederlandse initiatief voor de ontwikkeling van een geïntegreerde gezondheidsdata-infrastructuur  die toegankelijk is voor onderzoekers, burgers, zorgverleners en de industrie. Het zal het optimale gebruik van gezondheidsgegevens, monsters en beelden mogelijk maken en gepersonaliseerde gezondheid bevorderen.

Meer informatie: • www.medizininformatik-initiative.de • www.sphn.ch • www.health-ri.nl